✅योगदान: प्रकाशद्वारा सञ्चालित हुने आयन च्यानलहरू र अप्टोजेनेटिक्स) सम्बन्धी महत्त्वपूर्ण खोजका लागि
✅उनीहरूको खोजले प्रकाशको प्रयोगमार्फत कोशिका, विशेषगरी स्नायु कोशिकाको गतिविधि नियन्त्रण गर्ने प्रविधिको विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ । यस प्रविधिलाई अप्टोजेनेटिक्स भनिन्छ ।
🔄फ्रान्सिस हल्सिन(बेल्जियन-अमेरिकी) लाई
✅योगदान: आइसक्युब न्युट्रिनो अब्जर्भेटरी (IceCube Neutrino Observatory) को निर्माण तथा सञ्चालनमा निर्णायक योगदान पुर्याएको र खगोलीय/अन्तरिक्षीय उत्पत्ति भएका उच्च-ऊर्जा न्युट्रिनोहरू (high-energy neutrinos of astrophysical origin) पत्ता लगाएकोमा।
✅आइसक्युब न्युट्रिनो अब्जर्भेटरी: यो अन्टार्कटिकाको दक्षिणी ध्रुव (South Pole) को बाक्लो बरफमुनि निर्माण गरिएको संसारकै ठूलो न्युट्रिनो डिटेक्टर/टेलिस्कोप हो।
✅उच्च-ऊर्जा न्युट्रिनो: न्युट्रिनोहरू अति सूक्ष्म कण हुन् जसले पदार्थसँग खासै प्रतिक्रिया गर्दैनन्। फ्रान्सिस हल्सिनको योगदानले सुदूर ब्रह्माण्डका अति शक्तिशाली घटनाहरू (जस्तै: ब्ल्याक होल, सुपरनोभा) बाट उत्पन्न हुने उच्च-ऊर्जाका न्युट्रिनोहरू पहिचान गरी ब्रह्माण्डको अध्ययन गर्ने नयाँ विधिको ढोका खोलेको ।
३. रसायन शास्त्रतर्फ (Nobel Chemistry Prize 2026)
✅पुरस्कार प्राप्त गर्नुको कारण:असिमेट्रिक अर्गानिक सिन्थेसिसमा गैर-रेखीय प्रभाव (Non-linear effects) र स्व-उत्प्रेरण (Autocatalysis) को खोजका लागि।
✅Non-linear Effects (गैर-रेखीय प्रभाव): Henri B. Kagan ले रासायनिक प्रतिक्रियामा प्रयोग गरिने उत्प्रेरक (Catalyst) को शुद्धता र त्यसबाट प्राप्त हुने उत्पादनको शुद्धताबीच सधैँ सोझो वा रेखीय सम्बन्ध मात्र हुँदैन भन्ने महत्त्वपूर्ण सिद्धान्त पत्ता लगाएका हुन्।
✅Autocatalysis (सोआई प्रतिक्रिया / Autocatalytic Reaction): Kenso Soai ले रासायनिक प्रतिक्रियाका क्रममा बनेको उत्पादनले आफैँ थप प्रतिक्रियालाई तीव्र रूपमा उत्प्रेरित गर्ने (Autocatalysis) प्रक्रिया पत्ता लगाएका हुन्।
✅यो खोज विशेष गरी औषधि निर्माण (Pharmaceutical Industry) तथा जटिल जैविक रसायनहरूको संश्लेषण (Organic Synthesis) मा अत्यन्त उपयोगी मानिन्छ।
४. साहित्यतर्फ (Nobel Literature Prize 2026)
✅क्यानाडाकी प्रसिद्ध कवियत्री, निबन्धकार, अनुवादक तथा शास्त्रीय साहित्यविद्
✅ योगदान:शास्त्रीय परम्परासँगको रचनात्मक संवादमार्फत समकालीन साहित्यमा नयाँ रूप तथा विधा सिर्जना गर्ने । उहाँको साहसिक र नवप्रवर्तनकारी कृतित्वका लागि प्रत्येक दिन विजेता घोषणा गरिने हुँदा अन्य पाँच विधामा विजेता हुने ब्यक्तिहरुको विवरण प्रकाशन भएपश्चात यहाँ राखिने छ ।
५. नोबेल शान्तितर्फ (Nobel Peace Prize 2026)
✅दक्षिण अफ्रिकाकी प्रसिद्ध न्यायविद्, न्यायाधीश तथा मानव अधिकारवादी।
✅योगदान: शान्ति र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको प्रवर्द्धनका लागि गरिएका प्रयासहरूका लागि ।
६. अर्थशास्त्रतर्फ (Economic Sciences)
अर्थशास्त्रीहरू)
✅उनीहरूलाई यो पुरस्कार "म्याक्रोइकोनोमिक स्टेबलाइजेसनका लागि माइक्रोइकोनोमिक फाउन्डेसनहरू" को क्षेत्रमा पुर्याएको उत्कृष्ट योगदानका लागि दिइएको हो।
✅योगदानको महत्त्व: उनीहरूको सिद्धान्तले व्यक्तिगत बजार तथा आर्थिक एजेन्टहरूको व्यवहारले कसरी समग्र अर्थतन्त्रको स्थायित्व र मन्दी नियन्त्रणमा प्रभाव पार्छ भन्ने कुरालाई वैज्ञानिक रूपमा व्याख्या गर्न मद्दत गरेको छ। यो मौद्रिक नीति र आर्थिक स्टेबलाइजेसनका लागि निकै प्रभावकारी मानिन्छ।






